Những “kho báu lộ thiên” bên bờ Địa Trung Hải

Nhiếp ảnh gia nổi tiếng chuyên chụp ảnh từ trên cao Jason Hawkes đã thực hiện chuyến bay trên bầu trời Libya và ghi lại vẻ đẹp của các thành phố La Mã cổ đại Leptis Magna và Sabratha từ không trung.

Người Ai Cập, Carthage, Hy Lạp, La Mã, Byzantine, Ả-rập, Thổ Nhĩ Kỳ và Italia đều đã đi qua Libya và để lại dấu ấn tại nước này. Đây là những tàn tích của thành phố La Mã cổ đại Leptis Magna.

Libya vốn được thế giới biết đến với những đấu tích cổ đại và những dấu tích tại Leptis Magna - một trong 5 di sản UNESCO tại Libya - là nổi tiếng nhất. Thành phố La Mã cổ đại này nằm cách thủ đô Tripoli của Libya chỉ 130km về phía đông và có từ khoảng năm 1100 trước Công nguyên.

Leptis Magna đã trở nên nổi tiếng sau khi người Carthage cổ đại trở thành một lực lượng quan trọng ở Địa Trung Hải. Lucius Septimius Severus, một người gốc Leptis Magna, đã trở thành hoàng đế La Mã vào năm 193 trước Công nguyên và Leptis Magna sau đó trở thành đối thủ của Carthage và Alexandria. Thành phố đã rơi vào tay người Vandal vào năm 439 sau Công nguyên và cuối cùng bị bỏ không vào thế kỷ thứ 7.

Du khách thường sững sờ trước những tàn tích của đế chế La Mã cổ đại tại Leptis Magna như các khung vòm, cổng, chợ, các ngôi đền, rạp hát, rạp xiếc, các đấu trường… không chỉ bởi chúng là những dấu tích được bảo tồn tốt nhất của kiến trúc La Mã ở Địa Trung Hải mà còn bởi sự đầy đủ kỳ lạ của chúng.

Có cảm giác như rằng các cư dân mới rời thành phố mới đây thôi chứ không phải gần 1.500 năm về trước. Từng có nguồn tin cho biết cựu lãnh đạo Libya Gadhafi đã dùng các tàn tích của Leptis Magna để giấu các tên lửa vì ông cho rằng NATO không dám không kích địa điểm này do là di sản của UNESCO.

Các công trình nổi bật của Leptis Magna gồm khung vòm Septimus Severus, một nhà thờ được trang trí đẹp mắt, một khu chợ, một nhà hát. Phần lớn thành phố chưa được khai quật. Trong ảnh là di tích một nhà hát của Leptis Magna.

Một đấu trường La Mã tại Leptis Magna.

Cảng East Quay.

Trong khi đó, thành phố cổ đại Sabratha, ở cực tây bắc của Libya, từng là cảng thương mại của người Phoenicia. Sabratha trở nên hưng thịnh vào khoảng thế kỷ thứ 2 và 3 sau Công nguyên.

Các di tích còn sót lại của Sabratha cũng trở thành di sản của UNESCO. Chúng bao gồm vài ngôi đền, một nhà thờ Thiên Chúa giáo và một nhà hát.

Cổng chính được trùng tu của thành phố và nhà hát La Mã từ thế kỷ thứ 3 được trùng tu một phần đã bị thiệt hại nhẹ do các quốc giao tranh giữa lực lượng thân Gadhafi và phe nổi dậy.

Xem bài viết đầy đủ

10 "thiên đường" hoành nhất nước Mỹ

Công viên quốc gia Arches (Vườn quốc gia các vòm đá) nằm gần Moab, Utah, Mỹ. Vườn quốc gia này bảo tồn hơn 2.000 vòm sa thạch tự nhiên, bao gồm vòm Delicate Arch nổi tiếng thế giới, cùng với một lọat các tài nguyên và kiến tạo địa lý độc đáo, có diện tích 309 km². Điểm có độ cao nhất của vườn là 1.723 m tại Elephant Butte và điểm có cao độ thấp nhất là 1.245 m tại trung tâm thăm quan.

Công viên quốc gia Theodore Roosevelt ban tặng cho du khách khoảnh khắc ngắm no mắt những chú chim đại bàng to lớn, những đàn bò rừng hoang dại, những chú nai ngơ ngác gặm cỏ đây đó, những con sóc chó quẩn quanh dưới chân... Nó được xem là khu vườn tuyệt diệu cả về mặt thiên nhiên hoang dã lẫn cảnh quan.

 Công viên quốc gia Redwood bao gồm một vùng núi giáp với bờ biển Thái Bình Dương ở phía bắc của San Francisco. Khu vườn này có diện tích 53.412 ha.

Công viên quốc gia thung lũng Chết là vườn quốc gia khô cằn nhất của Mỹ tọa lạc ở bang California, có diện tích 13.518 km², bao quát cả thung lũng Saline, một bộ phận lớn của thung lũng Panamint, phần lớn thung lũng Death và các phần của các dãy núi khác. Khoảng 95% của vườn quốc gia này được xem như là hoang dã.

Công viên quốc gia Biscayne nằm ở miền nam Florida, Mỹ. 95% công viên là nước. Ngoài ra, bờ biển của vịnh là vị trí của một khu rừng ngập mặn rộng lớn. Công viên bao gồm 700 km ². Elliott Key, hòn đảo lớn nhất của công viên hình thành từ các rạn san hô hóa thạch, đá vôi Key Largo. Các đảo phía bắc trong công viên là những hòn đảo san hô và chuyển tiếp của cát.

Công viên quốc gia Canyonlands nằm ở độ cao khoảng hơn 2 km trên mặt biển. Có diện tích là 1,366 km2 . Vì là bán sa mạc, nơi đây không khí rất khô khan và cũng là vùng kém nhất về giao thông của Mỹ.  

Công viên quốc gia Glacier Bay là một trong những nơi có những con sông băng lớn và ngoạn mục nhất trên thế giới.

Công viên quốc gia Mesa Verde nằm ở phía tây nam Colorado, nằm ở độ cao 2.600m so với mực nước biển. Công viên khảo cổ này có đến 4.400 địa điểm khảo cổ học, bao gồm những ngôi làng xây dựng trên đỉnh Mesa và những ngôi nhà được xây dựng bằng đá trong các vách đá với khoảng 600 ngôi nhà. Công viên này được UNESCO công nhận là di sản văn hóa thế giới vào năm 1978.

Công viên quốc gia Crater Lake là một trong những công viên quốc gia lớn nhất nước Mỹ. Công viên này nằm ở phía Nam của tiểu bang Oregon, Mỹ, được hình thành cách đây khoảng 7.000 năm sau vụ phun trào của ngọn núi lửa Mazama. Sở dĩ công viên có tên gọi như vậy vì nơi đây có hồ nước Crater, nổi tiếng là một trong những hồ nước sạch và xanh nhất thế giới vì không có vịnh nhỏ hay nhánh rẽ nào khác. Hồ cũng nổi tiếng là sâu nhất nước Mỹ và một trong những hồ sâu nhất thế giới.

Công viên quốc gia Denali thuộc miền trung Alaska nổi tiếng với ngọn núi khổng lồ Mount McKinley. Với độ cao 6.194m, Mount McKinley được coi là đỉnh núi cao nhất Bắc Mỹ, quanh năm tuyết trắng bao phủ. Tên của ngọn núi này được đặt theo tên của vị tổng thống thứ 25 nước Mỹ, William McKinley.

Xem bài viết đầy đủ

Thánh tích Lalibela giữa lòng đá nham thạch

Nhà thờ đá Lalibela ở Ethiopia là một dấu mốc quan trọng về kiến trúc của vương triều Overcest, thể hiện tín ngưỡng sùng bái đạo Cơ đốc của người dân đất nước này. 

Vương triều Overcét thống trị đất nước Ethiopia từ năm 1173 đến năm 1270. Tương truyền, khi hoàng tử của vương quốc ra đời, hoàng hậu đã nhìn thấy một bầy ong kéo đến vây quanh, tượng trưng cho một điềm lành. Hoàng hậu đã đặt tên hoàng tử là Lalibela nghĩa là “vua của bày ong”. 

Lalibela là một tín đồ cơ đốc sùng đạo. Nhiều lần mơ thấy được đến đất thánh Jerusalem, ông đã mời rất nhiều người thợ khéo tới, xây nên nhiều thánh đường trong thành phố. Khi Lalibela băng hà vào năm 1212, để tưởng niệm những công đức của ông với người đời sau, nhân dân Ethiopia đã xây dựng một khu giáo đường dành riêng tặng ông và cũng là nơi mai tang quốc vương. 

Thánh đường được đào sâu trong ngọn núi nên ban đầu công việc thi công vô cùng khó khăn. Đầu tiên, những người tham gia thực hiện công trình phải tìm những phiến đá nham thạch lớn, không có vết nứt, loại bỏ đất đá mềm trên bề mặt rồi tách rời khỏi núi. Sau đó, từ những phiến đá lớn này, người ta mới đục đẽo nên tường, trần, cửa, cột trụ… Truyền thuyết còn kể lại rằng vua Lalibela đã nhận được sự giúp đỡ của các thiên thần do chúa ban xuống. 

Nhà thờ lớn nhất trong quần thể này là Maldhaniamu nghĩa là “cứu thế”. Nhà thờ làm từ đá nham thạch đỏ, bao gồm năm điện thờ cỡ vừa, và đại sảnh. 

Nhà thờ Maria với ba điện thờ bên trong cũng có vẻ đẹp linh thiêng, thần thánh. Cửa sổ của giáo đường có hình chữ thập. Các cột trụ đá bên trong bọc vải vì đức vua cho rằng chính chúa Jesus từng chạm vào các cây cột này. 

Tòa giáo đường thánh George tọa lạc trong những hố nham thạch sâu, có đường ngầm nối với cửa ra vào thì có nội thất giản dị, trang nghiêm hơn. 

Người đầu tiên phát hiện lại nơi này là nhà thám hiểm Bồ Đào Nha Pero da Civilha, gây chấn động cho giới nghiên cứu khảo cổ trên toàn thế giới. Năm 1978, Lalibal đã được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa thế giới. 

Hiền Trang (TH)

Xem bài viết đầy đủ

Kiến trúc đồ sộ của cố đô Lam Kinh

Trong số các di tích lịch sử văn hóa được bảo tồn ở Thanh Hóa như Thành nhà Hồ mới được UNESCO công nhận là di sản văn hóa thế giới thì di tích lịch sử Lam Kinh (xếp hạng di tích lịch sử quốc gia năm 1962) cũng cho chúng ta thấy một cái nhìn toàn diện hơn về lịch sử, văn hóa cũng như kiến trúc của gần 600 năm về trước. Hiện tại nơi đây vẫn được trùng tu và sửa chữa.

 Điện Lam Kinh nay chỉ còn lại dấu tích của nền móng nhưng vẫn cho thấy một kiến trúc quy mô đồ sộ với những chân cột được xếp vuông vức hình bàn cờ. Bốn mặt xây thành có chiều dài 314 m, bề ngang 254 m, tường thành phía Bắc hình cánh cung có bán kính 164 m, thành dày 1 m.

 Nối giữa sân rồng và chính điện là thềm rồng gồm 9 bậc với hai đôi rồng đá được khắc tinh xảo, đặc trưng của rồng thời Lê. Phía sau điện Lam Kinh là Thái miếu, chạy theo hình vòng cung ôm lấy khu chính điện.

 Đầu rồng được chạm khắc lại theo đúng nguyên bản. Đây là biểu tượng cho sự đồ sộ và phát triển thịnh vượng của kinh thành Lam Kinh cách đây gần 600 năm.

 Ngoài ra, còn có các công trình kiến trúc khác như nhà tả vu và hữu vu hai bên sân rồng. Phía đông chính điện là khu cư xá của các quan và quân lính khi xưa trông coi khu kinh thành.

 Kiến trúc được chạm khắc tinh xảo và được các chuyên gia, nhà lịch sử giữ đúng nguyên bản.

 Tuy thành, điện xưa bị huỷ hoại do những biến cố của lịch sử và thời gian nhưng nơi đây vẫn còn lưu giữ nét đẹp của không gian Việt. Giếng ngọc có bán kính rộng lớn nhất Việt Nam hiện nay được dựng lên tại lối vào khu chính điện.

Bên hữu sân rồng là cây đa thị hàng trăm năm tuổi, có kích thước chục người ôm mới xuể, luôn xanh ngắt, vươn mình toả bóng mát như chứng nhân còn mãi với thời gian.

 Vào thành điện Lam Kinh, du khách đi qua cầu Bạch mà xưa kia có tên gọi là cầu Tiên Loan Kiều được làm theo kiểu dáng “Thượng gia hạ kiều” (trên nhà, dưới cầu) bắc trên sông Ngọc.

 Qua cầu là Ngọ Môn, khi xưa nơi đây được quân lính canh giữ cẩn thận.

 Cố đô Lam Kinh nhìn từ lối vào.

Tại đây có rất nhiều lăng mộ, nhưng nổi bật nhất là bia Vĩnh Lăng. Đây là một trong những tấm bia lớn nhất nước ta. Bia mô tả ngắn gọn, cô đọng gia tộc, thân thế, sự nghiệp công lao của vua Lê Thái Tổ do Nguyễn Trãi biên soạn.

Xem bài viết đầy đủ